50 yillik deprem uzmani Erdem, daha 1999’da dikkatleri Tekirdag çukuruna çekmisti, Saros oldu. simdi ‘Tüm Marmara kiyilari’ diyor. TÜRKIYE’NIN ilk deprem uzmanlarindan olan ancak adi halk arasinda çok bilinmeyen Prof. Dr. Pinar Erdem, 17 Agustos 1999’daki depremden sonra dikkatleri Tekirdag’daki Mürefte fayina çekmis ama kimseyi inandiramamisti. Erdem, simdi de Mürefte’nin yikilabilecegini belirterek uyariyor.
ISTANBUL Üniversitesi Jeofizik Mühendisligi Deprem Kürsüsü Baskani Yildiz Altinok, 7’den büyük bir deprem bekliyor. Altinok, “1999’da Kuzey Anadolu fayinin batidaki uzantisi kirildi. Kesin konusamayiz ama yüzde 62 ihtimalle 30 yil içerisinde 7’den büyük bir deprem bekliyorum” diye konustu.
YILDIZ Teknik Üniversitesi Doga Bilimleri Arastirma Merkezi Baskani Prof. Dr. sükrü Ersoy ise “Senaryo iyimser olmaz, kötümser olur. En kötüye göre önlemlerinizi alirsiniz. Istanbul’un 4/3’ü Türkiye’nin en saglam kayalarindan olusur. Fay parçalarinin karakterlerini bilmek gerek” dedi.
Türkiye’nin en eski deprem uzmanlarindan biri olan Nuriye Pinar Erdem, 17 Agustos’ta yasanan depremden sonra dikkatleri Mürefte fayina çekmis ama kimseyi inandiramamisti. Prof Erdem, simdi de Mürefte fayinda biriken sismik enerjinin yakin zamanda, bir yerden disari çikacagini söylüyor. Saroz depreminin ise 1912 yilinda yasanan büyük Mürefte depreminde kirilan fayin bir uzantisi üzerinde gerçeklestigine dikkat çekiyor. Iste Hoca’nin depreme iliskin görüsleri:
YARIM ASIRLIK DEPREM UZMANI
KIRILAN FAYIN UZANTISI:
Saros depremi 1912 yilinda kirilan fayin uzantisidir ve bu fay sadece oynamistir. 1912 yilindaki Mürefte depremi ise çok büyük ve yikici bir deprem olmustur. Bu bölgede 100-150 yilda bir büyük deprem oluyor. Bu zaman zarfinda yer altinda sismik enerji birikiyor ve patliyor. su an 91 yil geçmis durumda.”
ISTANBUL VE DEPREM: Istanbul için yikici bir deprem olacagini sanmiyorum. Fakat Marmara sahillerinin tümünün yikilacagini söyleyebilirim. Bunlar öncü depremlerdir. Zaten sistemli biçimde baslamistir. Diyelim Mürefte’de enerji birikti ve patladi. Tüm Mürefte yikilacak. Bazi bilim adamlari Istanbul’un da yikilacagini söylüyor. Ben de onlara soruyorum: Marmara’da hangi fay oynarsa Istanbul yikilacak, onu lütfen bana söylesinler. Söyleyemezler, çünkü Mürefte’deki fayin uzantisi Tekirdag çukuruna kadar uzanmaktadir. Ama oynayan bu fay degil, bu fayin Saroz ucuydu.
ÜÇ BÜYÜK ÇUKUR:
Ben doçentlik tezimi, Marmara Denizi’nin Ingilizler tarafindan hazirlanmis deniz haritalarini inceleyerek verdim. Burada 3 tane çukur tespit ettim. Bunlardan ilki Tekirdag’da, ikincisi Tekirdag’in dogusunda, üçüncüsü adalarin güneyinde. Derinligi 200 metreyi olan sig bir denizde, derinligi 1000 metreyi bulan çukurlar normal degildir.
Ben Marmara çukurlarini tektonik arizalar olarak kabul ediyorum. Bazi deprem uzmanlari, bu depremleri Marmara çukurundaki kiriklara bagliyor. Böyle bir seyin delili yok. Ayrica yabancilar tarafindan yapilan son arastirmalarda da buralarda bir faya rastlanmadi. Bu faylar olsaydi ve son Izmit depremi bu faylari tetikleseydi, Istanbul için bir felaket olurdu.
BÜYÜK DEPREME 30 YIL DAHA VAR MI?
HANGI FAY KIRILACAK: Yüzde 60 ihtimal ve 30 seneden söz ediyorlar. Ama bunu hangi faya dayanarak söyledikleri belli degil. Ben Istanbul için yikici bir deprem olmayacagini, Istanbul’u etkileyen ve Izmit’te ortaya çikan sismik enerjinin bitmis olmasi gerektigini belirterek ‘halki telaslandirmaktan çekinmeli’ dedim.
Ancak 1912 yilinda Mürefte-Gaziköy’de yasanan depremden sonra bu bölgede sismik enerji biriktigini ve Türkiye’nin 100-150 senede bir 6 veya 7 siddetinde yikici bir depremi yasadigini da söyledim. Böylece, Mürefte’de beklenen depremin, Istanbul kiyilarini etkileyecegini anlatmak istedim.
Kesin konusmak için verilerimiz yok
Kuzey Anadolu fayinda 30 yil içerisinde yüzde 62 ihtimalle 7’den büyük deprem bekledigini söyleyen Prof. Dr. Altinok, “Iste o deprem Istanbul’u sarsacaktir” dedi.
Marmara Denizi’nde daha önce Istanbul’u yikan 7’den büyük depremler oldu. 1509, 1766, 1894 depremleri gibi. Ancak dogayla ilgili olaylarda kesin bir sey söylemek mümkün degildir. 1999 depreminden ‘Fay Hersek’i geçti’ denildi. Marmara’da deprem bekleniyordu. Düzce’de oldu. Depremler konusunda fay ya da radon gazi kesin konusmak için yeterli degildir. Depremlerin olus siralari, sayilari ve süreleri de degerlendirilir.
1999’de kirilan Kuzey Anadolu fayinda, 30 yil içinde yüzde 62 ihtimalle 7’den büyük bir deprem olmasini bekliyorum. Iste o deprem Istanbul’u sarsacaktir. Türkiye bir deprem ülkesidir. Depreme dayanikli yapilarin yapilmasi ve ona göre önlemler alinmasi gerekir.
Doga kurallariyla kumar oynanmaz
Istanbul’un dörtte üçünün saglam kayalar üzerine kurulu oldugunu söyleyen Prof. Dr. Ersoy, “Iyi senaryo olmaz. En kötüye göre önlemimizi almaliyiz” dedi.
Senaryo iyimser olmaz, kötümser olur. En kötüye göre önlem alirsiniz. Istanbul’un dörtte üçü Türkiye’nin en saglam kayalarindan olusur. Dörtte birlik kesim ise Istanbul- Çanakkale arasindadir ve burada deprem dalgalarini daha da siddetlendirerek iletecek kayaçlar verdir.
Istanbul ve çevresinde 1 milyonun üzerinde bina var. Fayin altinizda olmasi gerekmiyor. Eger zemin kötüyse, çok uzaklardaki depremler gelir sizi de vurur. En güzel örnegi, Avcilar’dir. Balikesir’e kadar bütün depremler Marmara kiyilarini etkiler. Yapilarin bu kadar kötü oldugu bir ülkede deprem nerede olacak ne kadar kirilacak bunlarin hepsi bos tartismalar. Dogayla kumar oynamak gibi bir sey. Fay parçalarinin karakterlerine göre farkli depremler olusur.
|